Tìm kiếm: dân gian

Múa rối nước - một loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc của Việt Nam đang dần vắng bóng trong đời sống hiện đại. Nhịp sống thay đổi khiến sân khấu truyền thống không còn sôi động như trước. Dẫu vậy, vẫn có những nghệ nhân, nghệ sĩ lặng lẽ gắn bó với nghề, chăm chút từng con rối, giữ lại những giá trị xưa và tìm cách đưa rối nước đến gần hơn với công chúng.

Trong văn hóa phương Đông, rồng đứng đầu tứ linh. Trong lịch sử nước ta, rồng gắn liền truyền thuyết “Con Rồng, cháu Tiên” và tín ngưỡng nông nghiệp. Rồng hiện diện từ cung đình tráng lệ đến mái đình rêu phong, đi sâu vào nghệ thuật tạo hình dân gian. Tại Ninh Bình, tinh hoa chế tác rồng tiếp tục được gìn giữ, bồi đắp và trao truyền qua nhiều thế hệ.

Ngày 23/2 (tức mùng 7 tháng Giêng), tại khu vực Giàn Leo (phường Nam Định), Sở Văn hoá và Thể thao phối hợp với UBND phường Nam Định tổ chức các hoạt động văn hoá, thể thao, trò chơi dân gian mừng Xuân Bính Ngọ 2026.

Ninh Bình là đất tổ của sân khấu Chèo, người sáng lập là Ưu bà Phạm Thị Trân - một vũ ca tài ba trong triều đình nhà Đinh vào thế kỷ X; là trung tâm của tín ngưỡng thờ Mẫu - nơi những điệu hát Văn được giữ gìn và lan tỏa; là vùng đất của hát Xẩm - một loại hình dân ca riêng có của dân tộc, tiêu biểu là cố nghệ nhân ưu tú Hà Thị Cầu, được biết đến là người hát Xẩm cuối cùng của thế kỷ XX. Đặc biệt, Ninh Bình cũng là nơi bảo tồn, lưu giữ và phát huy giá trị các loại hình múa rối, loại hình nghệ thuật sân khấu dân gian truyền thống của vùng Đồng bằng Bắc Bộ... Tất cả những loại hình nghệ thuật trên được các thế hệ người dân Ninh Bình bảo tồn, gìn giữ và ngày nay thăng hoa trên sân khấu chuyên nghiệp thông qua nỗ lực, cống hiến của các thế hệ nghệ sĩ, diễn viên Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh.

Xã Nam Trực (sáp nhập từ các xã Nam Cường, Nam Hùng, thị trấn Nam Giang) là vùng đất cổ giàu truyền thống văn hóa với nhiều công trình kiến trúc, di tích lịch sử - văn hóa đã được xếp hạng cấp quốc gia, cấp tỉnh. Gắn với hệ thống di tích là các sinh hoạt văn hóa dân gian, lễ hội truyền thống của Nhân dân các thôn, làng từ bao đời nay, đặc biệt tập trung vào 3 tháng mùa Xuân.

Vào đúng ngày Valentine 2026, ê-kíp thực hiện phim điện ảnh “Mùi Phở” đã “tung” OST “Lão ông cưới vợ”. Với giai điệu vui tươi, mang đậm âm hưởng dân gian đương đại, "Lão ông cưới vợ" giúp “nêm” thêm gia vị cảm xúc cho những thước phim công chiếu dịp Tết Nguyên đán 2026.

Mỗi độ Tết đến, Xuân về, trong không gian học đường, những giá trị truyền thống của dân tộc lại được khơi dậy bằng những hoạt động trải nghiệm sinh động, gần gũi và giàu ý nghĩa. Từ gói bánh chưng, xin chữ đầu Xuân, phiên chợ Tết, đến các trò chơi dân gian… được tái hiện trong không gian học đường, đã và đang tạo nên những “lớp học đặc biệt”, nơi học sinh không chỉ học bằng tri thức mà còn được nuôi dưỡng tâm hồn, bồi đắp tình yêu văn hóa Tết cổ truyền của dân tộc Việt Nam.

Trong hệ thống di sản văn hóa phi vật thể ở Ninh Bình, nhiều loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian được bảo lưu và thực hành qua nhiều thế hệ. Trong đó, múa hát Lải Lèn ở xã Bắc Lý là loại hình diễn xướng dân gian cổ, phản ánh chiều sâu lịch sử, văn hóa, gắn với đời sống tinh thần của cư dân nông nghiệp.

Trong không gian văn hóa rộng lớn của tỉnh Ninh Bình, trò chơi dân gian đã góp phần kết nối cộng đồng, tái hiện sinh động những trang sử hào hùng của dân tộc. Từ các sới vật thượng võ, hội đua thuyền trên sông đến những màn đấu trí cờ người... tất cả đều khởi nguồn từ các điển tích, huyền thoại về công cuộc dựng nước và giữ nước. Đây là phương thức “diễn xướng lịch sử”, khơi dậy niềm tự hào dân tộc trong thế hệ trẻ.

Chiều 25/12, tại Khu du lịch quốc gia Tam Chúc, phường Tam Chúc, Lễ hội Bánh dân gian Bắc Bộ đã chính thức khai hội với chủ đề “Hồn bánh Việt trong nhịp sống đương đại”. Đây là sự kiện mở đầu cho chuỗi hoạt động của Liên hoan Ẩm thực Du lịch Ninh Bình năm 2025, nhằm tôn vinh giá trị văn hóa ẩm thực truyền thống gắn với phát triển du lịch

Theo phóng viên TTXVN tại Paris, vào hồi 16h08 ngày 9/12 theo giờ địa phương (tức 15h08 cùng ngày ở Việt Nam), tại Kỳ họp lần thứ 20 của Ủy ban liên chính phủ Công ước năm 2003 về Bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể tổ chức tại New Delhi (Ấn Độ), di sản “Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ” của tỉnh Bắc Ninh đã chính thức được Tổ chức Khoa học, Giáo dục và Văn hóa (UNESCO) ghi danh vào Danh sách di sản văn hoá phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.

Liên hoan văn hóa dân gian các di tích tiêu biểu tỉnh Ninh Bình lần thứ nhất năm 2025 được diễn ra trong 2 ngày (21-22/11) tại đền Lảnh Giang. Với chủ đề “Di tích lịch sử, văn hoá tỉnh Ninh Bình hội tụ và lan tỏa giá trị ngàn năm” và thông điệp “Tôn vinh di sản Gắn kết cộng đồng”, Liên hoan quy tụ 9 câu lạc bộ văn hóa dân gian đại diện cho 9 di tích tiêu biểu trên địa bàn tỉnh.

Xã Hải Hậu từ lâu được biết đến với những hội trống cà rùng - loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc vừa phục vụ sinh hoạt tín ngưỡng tại các nhà thờ Công giáo, vừa biểu diễn trong các lễ hội văn hóa - thể thao và sự kiện chính trị quan trọng tại địa phương. Với tiếng trống vang rền, uy lực, hòa cùng những động tác múa điêu luyện, trống cà rùng trở thành niềm tự hào và bản sắc riêng của người dân Hải Hậu.

Sáng 21/11, tại Đền Lảnh Giang, Sở Văn hoá và Thể thao đã phối hợp với UBND phường Duy Tân tổ chức khai mạc Liên hoan văn hoá dân gian các di tích tiêu biểu tỉnh Ninh Bình lần thứ I, năm 2025.

Những ngày này, công tác chuẩn bị cho Liên hoan văn hoá dân gian các di tích tiêu biểu tỉnh Ninh Bình lần thứ nhất năm 2025 (sẽ được tổ chức trong tháng 11) đang được triển khai tích cực. Đây là một trong những sự kiện văn hoá quy mô lớn, mang ý nghĩa đặc biệt trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hoá của vùng đất địa linh nhân kiệt.

Có những giá trị văn hóa tưởng chừng đã mai một theo thời gian, nhưng nhờ những con người bền lòng gìn giữ, chúng lại hồi sinh trong nhịp sống hôm nay. Với Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Đình Lâu ở xã Thanh Bình, tỉnh Ninh Bình, hát trống quân không chỉ là âm điệu dân gian, mà là ký ức văn hóa của cả một vùng quê. Hơn ba mươi năm miệt mài sưu tầm, phục dựng và truyền dạy, ông đã góp phần đưa làn điệu mộc mạc ấy trở lại đời sống và trở thành Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.

Trên địa bàn tỉnh Ninh Bình còn lưu giữ nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống độc đáo gắn với sinh hoạt tín ngưỡng, lễ hội, tiêu biểu như múa rối Chầu Thánh ở chùa Đại Bi (xã Nam Trực), chùa Cổ Lễ (xã Cổ Lễ) và múa mặt nạ Sơn Quân tại các xã Minh Thái, Ninh Cường. Với sự vào cuộc của các cấp, các ngành và cộng đồng, việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản ngày càng đi vào thực chất, góp phần làm giàu bản sắc văn hóa dân tộc.

Trải qua bao thăng trầm, Di tích lịch sử - văn hóa chùa Cổ Lễ, xã Cổ Lễ (Ninh Bình) vẫn lưu giữ vẻ đẹp kiến trúc độc đáo cùng lễ hội truyền thống đặc sắc. Nơi đây còn in dấu ấn sự kiện lịch sử đặc biệt với nhiều nhà sư “cởi áo cà sa, khoác chiến bào” lên đường cứu nước.

Chương trình truyền hình thực tế “Bố ơi mình đi đâu thế? 2025” phát sóng trên VTV3 đang mang đến một hành trình đầy cảm xúc tại Ninh Bình - nơi những đứa trẻ thành thị lần đầu được chạm tay vào di sản, còn những người cha cũng có dịp thấm thía vẻ đẹp bình dị mà sâu sắc của đời sống làng quê. Không chỉ là Tràng An hùng vĩ hay cố đô Hoa Lư trầm mặc, Ninh Bình trong chương trình hiện lên như một miền ký ức văn hóa sống động - nơi mỗi trò chơi dân gian, mỗi bữa cơm quê đều trở thành một bài học nuôi dưỡng tâm hồn.

Một buổi chiều hè, chúng tôi có dịp trở lại làng Rạch, thuộc phường Hồng Quang, tỉnh Ninh Bình (sáp nhập từ các xã Hồng Quang, Nghĩa An của huyện Nam Trực cũ và xã Nam Vân, thành phố Nam Định). Đây là một trong những cái nôi lâu đời của nghệ thuật múa rối nước truyền thống miền Bắc, nơi vẫn ngày ngày vang vọng tiếng trống chầu, tiếng cười trẻ thơ dưới tán cổ thụ bên ao làng. Trong làn nước trong veo, những con rối gỗ sinh động tung tăng nhảy múa, kể lại những câu chuyện dân gian mộc mạc mà đầy cuốn hút, như chính nhịp sống quê hương nơi đây.

Vừa qua, tại Khu du lịch biển Quất Lâm (huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định), Hội Văn học Nghệ thuật (VHNT) tỉnh tổ chức 2 trại sáng tác dành cho hội viên Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và hội viên các chi hội Văn xuôi, Thơ, Âm nhạc, Văn nghệ dân gian và Sân Khấu. Tham dự khai mạc có lãnh đạo các Hội VHNT tỉnh Nam Định, Ninh Bình.

Theo thống kê, tỉnh Hà Nam có tổng số 117 lễ hội; trong đó, thị xã Kim Bảng và thị xã Duy Tiên là 2 địa phương có nhiều lễ hội nhất. Lễ hội ở thị xã Duy Tiên nổi bật là tín ngưỡng thờ thần nông nghiệp gắn với Phật giáo kết hợp thờ tổ nghề. Lễ hội ở Kim Bảng gắn bó với tín ngưỡng thờ nhiên thần. Huyện Thanh Liêm nổi trội với lễ hội gắn với tinh thần thượng võ và các trò chơi dân gian như: đấu vật, đua thuyền, rước nước trên sông Đáy. Ở Lý Nhân, lễ hội chủ yếu gắn với tín ngưỡng thờ thành hoàng làng và anh hùng dân tộc, các nhân vật truyền thuyết, hoặc nhân vật lịch sử có công đánh giặc ngoại xâm, xây dựng làng xóm. Ở Bình Lục, lễ hội gắn liền với hoạt động tưởng niệm danh nhân văn hóa và tín ngưỡng thờ thành hoàng làng.

Tuần Du lịch Ninh Bình 2025 khép lại với những con số tăng trưởng ấn tượng và những dư âm đậm nét trong lòng du khách. Từ sắc vàng bạt ngàn của cánh đồng lúa Tam Cốc đến sự thăng hoa của các lễ hội âm nhạc, thời trang, văn hóa dân gian… Tất cả đã góp phần vẽ nên một bức tranh sôi động, đa sắc màu về du lịch Ninh Bình đang trên đà bứt phá.

Sáng 2/6, Hội Văn học Nghệ thuật (VHNT) tỉnh Hà Nam tổ chức bế mạc trại sáng tác chuyên sâu. Trại sáng tác dành cho hội viên các chi hội: Văn xuôi, Thơ, Âm nhạc, Văn nghệ dân gian, Sân khấu, Mỹ thuật, Nhiếp ảnh.